Ai cần dùng nạng?

NạngXe lăn là một trong những thiết bị y tế phổ biến nhất mà mọi người sử dụng trong quá trình hồi phục sau chấn thương hoặc sau phẫu thuật. Chúng được gọi là dụng cụ hỗ trợ di chuyển — một công cụ giúp bạn di chuyển.

Nạng giúp bạn đứng, đi lại và di chuyển mà không dồn toàn bộ trọng lượng lên chân, đầu gối hoặc mắt cá chân đang hồi phục.

Nhân viên y tế sẽ cho bạn biết loại nạng nào bạn cần, bạn nên sử dụng chúng trong bao lâu và cách sử dụng nạng an toàn.

Khi nào tôi cần dùng nạng?
Việc cần dùng nạng sau chấn thương hoặc phẫu thuật là rất phổ biến. Một số trường hợp phổ biến nhất bao gồm:
Chấn thương thể thao: Tất cả các loại chấn thương, từ bong gân, rách dây chằng chéo trước (ACL) đến rách sụn chêm, đều có thể khiến bạn phải dùng nạng trong quá trình hồi phục.
Gãy xương: Bạn có thể cần nạng sau khi bị gãy xương ở chân, đầu gối, mắt cá chân hoặc bàn chân.
Chấn thương dây chằng hoặc gân: Nếu bạn bị chấn thương như đứt gân Achilles hoặc viêm gân, bác sĩ có thể kê đơn nạng cho bạn.
Ca phẫu thuật: Bạn có thể cần nạng sau phẫu thuật vùng chi dưới, bao gồm cả các thủ thuật phổ biến như phẫu thuật nội soi khớp.

Tôi có thể chịu được trọng lượng tối đa bao nhiêu khi dùng nạng?
Lượng trọng lượng hoặc áp lực bạn có thể đặt lên chân, đầu gối, mắt cá chân hoặc bàn chân phụ thuộc vào lý do bạn cần nạng và mức độ hồi phục của bạn. Bác sĩ, bác sĩ phẫu thuật hoặc chuyên gia vật lý trị liệu sẽ tư vấn cho bạn về lượng trọng lượng bạn có thể tì lên bên đang hồi phục — thuật ngữ y học là “khả năng chịu trọng lượng”. Một số thuật ngữ họ có thể sử dụng bao gồm:
Không chịu tải trọng: Bạn không được đặt bất kỳ trọng lượng nào lên phần cơ thể đang hồi phục.
Chỉ dùng ngón chân để giữ thăng bằng: Chỉ đặt nhẹ ngón chân xuống đất để giữ thăng bằng và ổn định cơ thể. Không được dồn trọng lượng hoặc áp lực lên ngón chân.

Chịu tải một phần hoặc một tỷ lệ nhất định: Bác sĩ hoặc chuyên gia chăm sóc sức khỏe sẽ cho bạn biết bạn có thể sử dụng một tỷ lệ phần trăm nhất định trọng lượng cơ thể của mình — ví dụ như 50% hoặc 80%. Đây thường không phải là một con số cụ thể mà bạn không được vượt quá — mà chỉ là một hướng dẫn giúp bạn hiểu được mức độ bạn có thể sử dụng chân đang hồi phục. Hãy hình dung việc đặt trọng lượng cơ thể bình thường của bạn xuống đất khi đứng, đi bộ và di chuyển.

Chịu trọng lượng tùy theo khả năng: Điều này có nghĩa là bạn có thể sử dụng toàn bộ trọng lượng cơ thể thường xuyên mà không cảm thấy đau hoặc các triệu chứng khác. Đừng gắng sức quá mức trừ khi bác sĩ hoặc chuyên gia y tế cho phép.

Những điểm khác biệt là gì? Các loại nạng?
Có một vài loại nạng bạn có thể cần:
Nạng nách: Nạng kẹp nách là loại nạng phổ biến nhất. Chúng có phần đầu được đệm mềm mại để đặt dưới nách, khung thẳng và tay cầm.
Nạng chống cẳng tay: Bạn có thể thấy loại nạng này được gọi là nạng khuỷu tay. Chúng thường ngắn hơn nạng cẳng tay. Nạng cẳng tay có một vòng đai hỗ trợ ôm sát phía sau cánh tay trên, ngay phía trên khuỷu tay, và một tay cầm.

Nạng bẩn thỉu: Nạng máng xối ít phổ biến hơn các loại khác. Chúng có một túi đệm ở đầu một thanh thẳng. Bạn đặt cẳng tay vào túi và nắm vào tay cầm được gắn ở phía trước máng xối.

Tôi có thể làm gì để sử dụng nạng thoải mái hơn?
Điều chỉnh nạng sẽ giúp bạn thoải mái hơn:
Hầu hết các loại nạng đều có thể điều chỉnh độ dài bằng cơ chế trượt. Hãy hỏi ý kiến ​​bác sĩ hoặc chuyên gia vật lý trị liệu để được hỗ trợ điều chỉnh độ dài phù hợp với cơ thể trước khi sử dụng.

Hãy đảm bảo rằng nạng của bạn được điều chỉnh phù hợp với chiều cao. Nếu bạn sử dụng nạng kẹp nách, phần trên của nạng nên nằm cách nách vài inch, và tay cầm nên ở ngang hông.

Luôn dồn trọng lượng cơ thể lên cánh tay bằng cách sử dụng tay cầm. Không tựa vào phần trên của nạng dưới cánh tay.

Hãy nhớ những lời khuyên an toàn này:
Hãy đảm bảo nạng của bạn có đầu bọc cao su có rãnh ở phía dưới và phần đỡ tay cũng như tay cầm có lớp đệm êm ái.

Hãy kiểm tra phần đế nạng xem có vật cản như đá, lá cây hoặc bất cứ thứ gì khác có thể khiến bạn trượt ngã sau khi sử dụng nạng ngoài trời.

Hãy đảm bảo nhà cửa và không gian làm việc của bạn luôn gọn gàng, không có đồ đạc bừa bộn có thể gây vấp ngã cho bạn hoặc người khác.

Hãy sử dụng nạng chừng nào bác sĩ hoặc chuyên gia chăm sóc sức khỏe còn hướng dẫn. Ngay cả khi bạn cảm thấy mình đang hồi phục nhanh chóng, nếu bạn ngừng sử dụng nạng quá sớm, bạn có thể bị tái chấn thương chân hoặc làm tổn thương vết mổ.

Tôi có thể đứng bằng nạng như thế nào?
Hãy làm theo những lời khuyên này để đứng dậy khi đang dùng nạng:
Đứng thẳng người, đặt nạng hơi phía trước người và hơi cách nhau về hai bên.
Đừng dồn trọng lượng lên phần đỡ dưới cánh tay. Hãy dùng tay cầm để đỡ trọng lượng cơ thể.
Dồn trọng lượng lên nách có thể khiến bạn mất thăng bằng. Điều này cũng có thể gây hại cho khớp vai, dây thần kinh và mạch máu dưới cánh tay. Việc dồn trọng lượng lên vai cũng sẽ khiến bạn nhanh mệt hơn khi dùng nạng.

Tôi có thể chuyển từ tư thế ngồi sang tư thế đứng khi đang dùng nạng như thế nào?
Việc đứng dậy từ tư thế ngồi đòi hỏi bạn phải giữ thăng bằng và không để quán tính đẩy bạn đi xa hơn mức mong muốn.
Ngồi dịch người về phía trước sao cho mông bạn nằm ở mép ghế.

Hãy cầm cả hai chiếc nạng bằng tay không thuận với chân đang hồi phục.

Dùng một tay nắm vào tay cầm của nạng và tay kia đặt trên yên xe, từ từ đứng dậy. Cố gắng sử dụng chân khỏe hơn càng nhiều càng tốt.

Đừng tạo áp lực lên chân đang hồi phục vượt quá giới hạn chịu trọng lượng của chân.

Hãy giữ thăng bằng trước khi bắt đầu di chuyển khỏi chỗ ngồi.

Tôi có thể ngồi xuống từ tư thế đứng khi đang dùng nạng như thế nào?
Ngồi xuống ghế dễ hơn nhiều so với các động tác khác khi dùng nạng. Hãy chắc chắn rằng bạn không ngả người ra sau quá nhanh – bạn vẫn nên cố gắng thực hiện các động tác chậm rãi, có kiểm soát để tránh trượt ngã.
Lùi sát vào mép ghế hết mức có thể. Bạn sẽ cảm nhận được mép ghế chạm vào phía sau chân mình.

Giữ thăng bằng trên chân khỏe và bỏ nạng ra khỏi dưới cánh tay.

Cầm cả hai nạng bằng một tay, nắm vào phần tay cầm của nạng. Tay kia với ra phía sau để tựa vào ghế.

Từ từ hạ người xuống ghế.

Tôi có thể đi lại bằng nạng như thế nào?
Điều quan trọng là phải đi lại an toàn bằng nạng trong thời gian hồi phục. Nếu bạn vừa phẫu thuật, bạn có thể cần bắt đầu vận động ngay từ ngày hôm sau. Bác sĩ phẫu thuật sẽ cho bạn biết khi nào bạn nên bắt đầu đi lại.
Nếu bạn đang đeo nẹp hoặc bó bột ở bàn chân hoặc mắt cá chân, hãy làm theo các bước tương tự, chỉ cần đừng đặt trọng lượng lên chân quá mức mà bác sĩ cho phép.
Hãy đảm bảo bạn giữ thăng bằng an toàn trước khi bắt đầu di chuyển.

Di chuyển cả nạng và chân đang hồi phục về phía trước cùng một lúc.

Dùng lực đều và mạnh ấn xuống cả hai tay nắm và bước tiếp bằng chân còn lại.

Lấy lại thăng bằng trước khi bước tiếp.

Tôi có thể đi lại bằng một chiếc nạng như thế nào?
Sau một số chấn thương hoặc phẫu thuật, bác sĩ có thể nói rằng bạn chỉ cần dùng một nạng.
Hãy cầm nạng ở phía đối diện với chân đang hồi phục.

Hãy bước tới bằng chân mạnh hơn.

Bước về phía trước bằng chân đang hồi phục và đồng thời cầm nạng ở tay còn lại.

Hãy dùng nạng để đỡ trọng lượng cơ thể khi di chuyển về phía trước — đảm bảo không gây áp lực lên chân đang hồi phục quá mức cho phép theo hướng dẫn của bác sĩ.

Tôi có thể leo cầu thang bằng nạng như thế nào?
Leo cầu thang có thể nguy hiểm nếu bạn cố gắng đi quá nhanh. Hãy chắc chắn rằng bạn đi chậm và lấy lại thăng bằng trước khi bước sang bậc thang tiếp theo. Nếu có thể, hãy nhờ ai đó giúp đỡ, đặc biệt là trong những lần đầu tiên.
Nếu cầu thang có tay vịn, hãy dùng nó để vịn vào khi leo lên:
Đứng cách bậc thang cuối cùng một khoảng bằng chiều dài của một chiếc giày.

Giữ thăng bằng trên chân thuận và vịn vào lan can để giữ thăng bằng.

Hãy kẹp nạng dưới cánh tay không đang vịn vào lan can.

Bước lên bằng chân thuận. Giữ chân còn lại nâng lên và hơi lùi về phía sau khi bạn bước lên.

Lấy lại thăng bằng trước khi di chuyển tiếp.

Hãy làm theo các bước sau để lên cầu thang nếu cầu thang nhà bạn không có tay vịn:

Đứng cách bậc thang cuối cùng một khoảng bằng chiều dài của một chiếc giày.

Hãy cầm nạng ở cùng phía với chân đang hồi phục.

Trước tiên, hãy đưa chân thuận lên.

Giữ chân đang hồi phục và nạng của bạn sát nhau trên bậc thềm bên dưới.

Sau đó, từ từ di chuyển nạng và chân đang hồi phục của bạn lên bậc thang tiếp theo để gặp chân khỏe mạnh.

Nếu bạn cảm thấy không thoải mái hoặc không an toàn khi đi lên cầu thang bằng nạng, bạn có thể nhảy lên bằng mông.

Ngồi ở bậc thang thấp nhất, quay lưng về phía cầu thang.

Giữ chân đang hồi phục ở vị trí an toàn, tránh xa cầu thang.

Hãy cầm nạng bằng tay đối diện với chân đang hồi phục.

Dùng chân khỏe và tay không cầm nạng đẩy mạnh xuống đất.

Lấy lại thăng bằng và sức mạnh trước khi tiến lên bước tiếp theo.

Tôi có thể đi xuống cầu thang bằng nạng như thế nào?
Việc đi xuống cầu thang có thể khó hơn đi lên cầu thang, đặc biệt nếu bạn vẫn đang làm quen với nạng. Hãy đi chậm và đảm bảo chân khỏe của bạn đặt chắc chắn trên bậc thang bên dưới trước khi chuyển trọng lượng hoặc di chuyển xuống.
Nếu cầu thang có tay vịn, hãy dùng nó để vịn vào khi đi xuống:
Đứng ở đầu cầu thang và giữ thăng bằng trước khi bắt đầu di chuyển.

Giữ thăng bằng trên chân thuận và vịn vào lan can để giữ thăng bằng.

Cầm nạng bằng tay kia.

Hãy bước xuống bằng nạng và chân đang hồi phục trước.

Sau đó, hạ chân khỏe xuống để chạm vào chân đang hồi phục.

Lấy lại thăng bằng trước khi di chuyển tiếp.
Hãy làm theo các bước sau để xuống cầu thang nếu cầu thang nhà bạn không có tay vịn:
Đứng ở đầu cầu thang và giữ thăng bằng trước khi bắt đầu di chuyển.
Giữ thăng bằng trên chân thuận.

Hãy di chuyển cả hai chiếc nạng xuống bậc thang tiếp theo bên dưới bạn.

Bước xuống bằng chân đang hồi phục để chạm vào nạng. Dùng lực đều lên tay cầm của nạng để giữ thăng bằng, sau đó hạ chân khỏe xuống để chạm vào chân đang hồi phục.

Lấy lại thăng bằng trước khi di chuyển tiếp.

Nếu bạn cảm thấy không thoải mái hoặc không an toàn khi đi xuống cầu thang bằng nạng, bạn có thể trượt xuống bằng mông.
Ngồi trên bậc thang trên cùng, quay mặt về phía chân cầu thang.

Giữ chân đang hồi phục ở vị trí an toàn, tránh xa cầu thang.

Hãy cầm nạng bằng tay đối diện với chân đang hồi phục.

Dùng chân khỏe hơn và tay không cầm nạng để giữ thăng bằng, trượt xuống một bậc thang.

Lấy lại thăng bằng và sức mạnh trước khi bước sang bước tiếp theo.

Ghi chú
Việc cần dùng nạng sau chấn thương hoặc phẫu thuật là rất phổ biến. Điều quan trọng nhất khi sử dụng nạng an toàn là di chuyển chậm rãi, đảm bảo bạn giữ thăng bằng và an toàn trong suốt quá trình di chuyển. Đừng ngại nhờ giúp đỡ trong suốt quá trình hồi phục. Bác sĩ hoặc chuyên gia vật lý trị liệu có thể giúp bạn điều chỉnh nạng sao cho thoải mái và an toàn. Họ cũng sẽ hướng dẫn bạn cách sử dụng nạng.